Fasebalans en onbalans op een 3-fase aansluiting

BASSLO · bijgewerkt 24 september 2026 · leestijd 3 min

Een 3-fase aggregaat van 63 A per fase levert geen 189 A "in totaal" die je vrij mag verdelen. Elke fase is een eigen kanaal van 63 A. Hang je alle koffiemachines, koelkasten en kassa's op L1, dan zit die fase vol terwijl L2 en L3 niets doen — en de aardlek of automaat van het aggregaat schakelt uit op een machine die voor twee derde leeg is.

Hoe onbalans ontstaat

3-fase gebruikers (koelcellen, grote geluidsinstallaties, verdeelkasten) belasten alle drie de fasen gelijk. 1-fase gebruikers — en dat zijn er op een festival veel: verlichting, kassa's, kleine koelkasten, laptops, koffie — belasten er maar één. Welke, hangt af van welk stopcontact op de paddestoel je gebruikt. Zes schuko's op één paddestoel zitten meestal twee-aan-twee op L1, L2 en L3; de monteur die alles in de eerste twee prikt, zet alles op L1.

Onbalans berekenen

Voorbeeld: L1 = 25,6 A, L2 = 11,0 A, L3 = 17,9 A → (25,6 − 11,0) / 25,6 = 57 %. Een gebruikelijke grens om op te letten is 25 %; daarboven ga je gebruikers omhangen.

Wat de nulgeleider doet

Bij een perfect symmetrische belasting loopt er door de N geen stroom. Bij onbalans wel: de nulstroom is (bij zuiver ohmse belasting) ongeveer het verschil tussen de fasen. Bij veel schakelende voedingen en LED-drivers komen daar harmonischen bij, die zich in de nul juist optellen. Een te dunne nul in een lange kabel wordt dan warm, en de spanning tussen fase en nul aan het eind gaat schommelen.

Rekenvoorbeeld: foodcourt op één paddestoel

Verdelen in de praktijk

• Verdeel per paddestoel de 1-fase gebruikers over L1, L2 en L3, en schrijf op welk stopcontact welke fase heeft.
• Zet grote 1-fase gebruikers (een tap, een espressomachine, een koelkast) bewust op verschillende fasen.
• Kijk niet alleen naar het opgestelde vermogen, maar naar wat tegelijk aanstaat: de terreinverlichting op L3 telt pas 's avonds mee.
• Bij een aggregaat: de meest belaste fase bepaalt of de machine "vol" is, niet het totaal.
• Controleer na de opbouw met een stroomtang per fase bij de bron, op het drukste moment. Een verdeling die op papier klopt, klopt pas als de monteur hem ook zo gestoken heeft.

Onbalans bij een accupakket

Een accupakket met een 3-fase omvormer heeft vaak een lagere toegestane onbalans dan een aggregaat: de omvormer kan per fase maar een deel van het totale vermogen leveren en schakelt bij overschrijding uit, ook al is het totaal nog ruim onder de capaciteit. Kijk in de specificaties naar het maximale vermogen per fase en verdeel daarop.

Zo doet Inprikplanner het

Bij elke 1-fase gebruiker kies je de fase; de app telt per bron, kabel en paddestoel de stroom per fase op, laat in het schema en de technische tekening de verdeling zien en meldt onbalans boven het percentage dat je zelf instelt. Op de checklist en in het legplan staat per uitgang welke fase erop zit, zodat de monteur het niet hoeft te raden.

Veelgestelde vragen

Lees ook