Aarding van een aggregaat: aardpen, Ra en de N-PE brug

BASSLO · bijgewerkt 24 september 2026 · leestijd 3 min

Aarding is het onderdeel waar de meeste vragen over komen, en waar het vaakst iets vergeten wordt. Het principe is klein: een aardlekschakelaar kan alleen uitschakelen als er bij een fout een stroom naar aarde kan lopen. Daarvoor moet het sterpunt van je bron aan aarde liggen, en moet die aarde goed genoeg zijn.

Welk stelsel?

• TN-S — het sterpunt van het aggregaat of accupakket is geaard en de PE loopt als aparte ader mee tot aan de gebruiker. De normale keuze voor een eigen bron die zelfstandig draait.
• TN-C-S — het net levert een PEN die je in de eerste kast splitst. Dat is wat je overneemt bij een vast stroompunt: de aarde zit al in de installatie van het gebouw.
• TT — de N komt van het net, de PE van je eigen elektrode. Bij losse bouwkasten en vaste punten op een terrein; werkt alleen met aardlekschakelaars en dan is de eis aan de aarde hard.

De N-PE brug

De verbinding tussen het sterpunt (N) en de PE of het chassis van de bron. Zonder die brug ziet een aardlekschakelaar bij de eerste fout geen stroom en schakelt er niets uit. Maar: per galvanisch gekoppeld net mag er maar één dicht zijn. Hangt een accupakket achter een aggregaat om bij te laden, dan zit de brug bij het aggregaat en blijft hij bij de accu open. Twee bruggen betekent bedrijfsstroom over de PE en aardlekschakelaars die willekeurig uitvallen — een klassieke oorzaak van "onverklaarbare" storingen op een terrein.

Hoe goed moet de aarde zijn: Ra ≤ 50 V / IΔn

De aardverspreidingsweerstand Ra maal de uitschakelstroom van de aardlekschakelaar mag niet boven de aanraakspanning van 50 V uitkomen. Bepalend is de minst gevoelige aardlek in het net:

Zit er een 300 mA hoofdaardlek vóór de 30 mA groepen, dan bepaalt die 300 mA de eis: Ra ≤ 167 Ω.

Aardpen slaan

• Eén pen van 1,5 m haalt in zand vaak 100–300 Ω, in klei 20–60 Ω. In puin, grind, verharding of bevroren grond kan het veel slechter zijn — of niet lukken.
• Haal je de eis niet, sla dan een tweede pen op minimaal de penlengte afstand, liever het dubbele. Te dicht bij elkaar werken ze elkaar tegen.
• Dieper helpt meestal meer dan meer pennen naast elkaar: diepere grond is vochtiger.
• Aardleiding geel/groen, zo kort en recht mogelijk; 16 mm² is de normale keuze, 25 mm² waar de leiding onbeschermd in of op de grond ligt.
• Altijd eerst een KLIC-melding. Je wilt weten wat er ligt voor je een pen de grond in slaat.

Meten en vastleggen

Meet de Ra met een aardmeter (drie-draadsmethode of klemmethode) nadat de pen geslagen en aangesloten is, met de bron uit en de aardleiding losgenomen van het sterpunt — of met een meter die dat zelf afhandelt. Schrijf de waarde op; bij een keuring of een incident is dat het eerste waar naar gevraagd wordt.

Zo doet Inprikplanner het

Per bron leg je stelsel, elektrode, aantal pennen, doorsnede en de N-PE brug vast; de aardpen zet je op de plattegrond en de lengte van de aardleiding volgt daaruit. De app rekent de eis uit bij de ingevulde aardlek, vergelijkt hem met je meting, waarschuwt bij twee gesloten bruggen in één net en bij een pen in zand of verharding, en zet pennen, klemmen, aardleiding en aardmeter op de bestellijst. De meting vul je op de opbouwdag in op de checklist.

Veelgestelde vragen

Lees ook